Instytut Pamięci Wszechnicy Świetokrzyskiej

Fotorelacja

Szanowni Państwo, pragniemy serdecznie podziękować wszystkim uczestnikom konferencji, która odbyła się w dniach 12-13 maja 2026 r. w Kielcach, w gmachu Instytutu Pamięci Wszechnicy Świętokrzyskiej.

Organizatorami byli:

• Instytut Pamięci Wszechnicy Świętokrzyskiej,
• Ludowe Towarzystwo Naukowo-Kulturalne,
• Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego,
• Zakład Historii Ruchu Ludowego.

Obrady poprzedziło złożenie wieńca pod pomnikiem Wincentego Witosa w Kielcach.

Uroczyste złożenie wieńców

Konferencję otworzył dyrektor IPWŚ dr Mateusz Ratyński, który przedstawił działalność Instytutu oraz powitał uczestników i zaproszonych gości.

Podczas inauguracji odczytano listy gratulacyjne skierowane do organizatorów i uczestników konferencji przez marszałka województwa mazowieckiego Adama Struzika oraz wicepremiera i ministra obrony narodowej Władysława Kosiniaka-Kamysza.

Przemówienia okolicznościowe wygłosili także wicewojewoda świętokrzyski Michał Skotnicki oraz były marszałek województwa świętokrzyskiego Józef Szczepańczyk.

W konferencji uczestniczyło 46 prelegentów reprezentujących ośrodki naukowe z całej Polski.

Otwarcie konferencji

Sesja inauguracyjna – Aula

W sesji inauguracyjnej referaty przedstawili:

• dr Mateusz Ratyński (IPWŚ, MHPRL),
  Ruch ludowy w okresie zamachu majowego
• dr hab. Zbigniew Girzyński (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu),
  Polska służba zagraniczna wobec wypadków majowych 1926 r.
• prof. dr hab. Wojciech Włodarkiewicz (Wojskowa Akademia Techniczna),
  Wojsko Polskie – organizacja i plany rozwoju w latach 1921–1926
• dr hab. Arkadiusz Indraszczyk (Uniwersytet w Siedlcach, MHPRL),
  Józef Piłsudski i sanacja w myśli i działalności ruchu ludowego na uchodźstwie po 1945 r.
• dr hab. Jerzy Mazurek (Uniwersytet Warszawski, MHPRL),
  Józef Piłsudski w historiografii polskiej
• prof. dr hab. Zofia Chyra-Rolicz (Uniwersytet w Siedlcach),
  Prezydent Stanisław Wojciechowski. Powrót do pracy spółdzielczej

Sesja inauguracyjna

Panel 1: Zamach majowy a życie polityczne – sala nr 7

W panelu pierwszym referaty wygłosili:

• Piotr Maroński (Muzeum Niepodległości, Uniwersytet w Białymstoku),
  Sprzeciw wobec Chjeny i Piasta. Przewrót majowy w odniesieniu do niepokojów społecznych z jesieni 1923 r.
• dr Karol Kubicki,
  „Wieść straszna wstrząsnęła całym krajem”. Episkopat Polski wobec zamachu majowego
• dr Czesław Witkowski (Instytut Józefa Piłsudskiego),
  Stosunek społeczności żydowskiej do zamachu majowego i rządów sanacyjnych
• dr Maciej Motas (Biblioteka Publiczna m.st. Warszawy – Biblioteka Główna Województwa Mazowieckiego),
  Rodzima kiereńszczyzna czy polski marsz na Rzym? Obóz narodowy wobec zamachu majowego
• Jan Engelgard (Fundacja Narodowa im. Romana Dmowskiego),
  Poznań i Wielkopolska wobec zamachu majowego
• dr Marcin Mleczak,
  Iberyjskie zwierciadło dyktatur – kontekst dla końca polskiej demokracji
• prof. dr hab. Romuald Turkowski (Uniwersytet Warszawski, MHPRL),
  Ruch młodowiejski wobec zamachu stanu marszałka Józefa Piłsudskiego i jego konsekwencji dla państwa polskiego (1926‒1939)
• prof. dr hab. Henryk Cimek (Uniwersytet Rzeszowski),
  Partyzancki Oddział Batalionów Komunistyczna Partia Polski wobec zamachu majowego w maju 1926 r.

Panel 1

Panel 2: Zamach majowy w historiografii i edukacji – Aula

Równolegle w panelu nr 2, referaty wygłosili:

• prof. dr hab. Jan Ryszard Sielezin (Uniwersytet Wrocławski),
  Dychotomiczny obraz zamachu majowego z 1926 r. w wybranych syntezach historii Polski
• dr hab. Jan Wnęk (Uniwersytet Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie),
  Przewrót majowy i sanacyjna wizja wychowania w polskiej historiografii pedagogicznej po 1989 r.
• prof. dr hab. Adam Dobroński (Uniwersytet w Białymstoku),
  Zamach majowy w najnowszej historiografii
• Włodzimierz Kowalczyk (Centralna Komisja Egzaminacyjna),
  Zamach majowy w arkuszach maturalnych z historii
• Dominik Mika (Instytut Myśli Politycznej im. Gabriela Narutowicza),
  Zamach majowy w podręcznikach historii – analiza porównawcza
• Adam Sidorkiewicz (MHPRL),
  Zamach majowy w przekazie masowym
• Józef Szczepańczyk,
  Groby żołnierzy – ofiar zamachu majowego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie
• Krzysztof Oblamski,
  Otwarty list zrozpaczonej matki opublikowany na łamach „Gazety Porannej Warszawskiej” z dnia 7 czerwca 1926 r. Dalsze losy mogił poległych żołnierzy w zamachu majowym po 1926 r.

Panel 2

Panel 3: Zamach majowy w prasie – sala nr 7

• dr Agnieszka Zięba-Dąbrowska (MHPRL),
  Następstwa zamachu majowego w świetle „Robotnika” – dziennika prasowego wydawanego przez Polską Partię Socjalistyczną w latach 1928‒1930
• dr Dominik Flisiak (Muzeum w Gliwicach),
  Zamach majowy i dyktatura sanacji w optyce czasopisma „Polska Zachodnia”
• dr Radosław Kubicki (Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach),
  Zamach majowy i Józef Piłsudski w prasie ludowej w XX–XXI w.
• dr Elżbieta Ciborska,
  Zamach majowy w zwierciadle ówczesnej prasy polskiej
• dr Mikołaj Juliusz Wachowicz (Ośrodek Informacji Naukowej Centralnej Biblioteki Wojskowej/CBW),
  Zamach majowy widziany przez pryzmat ówczesnej prasy i metryk zgonu ofiar cywilnych

Panel 3

Panel 4: Zamach majowy w źródłach i wydawnictwach – Aula

Równolegle w panelu nr 4, referaty wygłosili:

• Anna Przybylska (Zakład Historii Ruchu Ludowego),
  Zamach majowy w zbiorach Zakładu Historii Ruchu Ludowego
• Magdalena Kaczmarek (Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie),
  Przewrót majowy 1926 r. we wspomnieniach ppłk Aleksandry Zagórskiej
• dr Tadeusz Skoczek (Muzeum Niepodległości),
  Problematyka zamachu majowego w publikacjach Muzeum Niepodległości
• dr Mirosława Bednarzak-Libera (MHPRL),
  Kwestia zamachu majowego w działalności Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego
• dr Andrzej Biały (Ostrołęckie Towarzystwo Naukowe),
  Zamach majowy w dokumentach sowieckich

Panel 4

Panel 5: Zamach majowy ujęcie regionalne – sala nr 7

• dr Rafał Dmowski (Uniwersytet w Siedlcach),
  22 pp. w Siedlcach w dniach zamachu majowego
• dr Krzysztof Braun (Mazowieckie Towarzystwo Naukowe),
  Zamach majowy na Północnym Mazowszu
• dr Franciszek Gryciuk (Uniwersytet w Siedlcach),
  Społeczeństwo ziemi siedleckiej i jego stosunek do zamachu majowego
• Dariusz Piotrowicz (Ciechanowskie Towarzystwo Naukowe),
  Udział 13. Pułku Piechoty z Pułtuska w zamachu majowym
• Damian Kleczka (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu),
  Wpływy zamachu majowego na zmiany polityczne i społeczne Płocka w pierwszych latach rządów sanacji (1926‒1930)
• Siarhei Isakau (Uniwersytet Warszawski),
  Chłopscy żołnierze WP. Casus wojny polsko-sowieckiej 1919−1921 na terenie okręgów brzeskiego, wileńskiego i mińskiego Zarządu Cywilnego Ziem Wschodnich
• dr Dariusz Półćwiartek (Zespół Szkół Licealnych im. Bolesława Chrobrego w Leżajsku),
  Obraz Józefa Piłsudskiego w stronnictwach ludowych w okresie międzywojennym

Panel 5

Panel 6: Zamach majowy i jego skutki – Aula

Równolegle w panelu nr 6, referaty wygłosili:

• dr Janusz Gmitruk (MHPRL),
  Skutki zamachu majowego
• dr Małgorzata Alberska (Uniwersytet Wrocławski),
  Rządy pomajowe wobec samorządu terytorialnego w Polsce
• Kamil Margielewicz (Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach, Akademia Górnośląska im. Wojciecha Korfantego w Katowicach),
  Oddziaływanie zamachu majowego na społeczeństwo Rzeczpospolitej. Kształtowanie obrazu Naczelnego Wodza w ujęciu historycznym i współczesnym
• dr Andrzej Zawadzki,
  Aleksander Świętochowski a przewrót majowy
• Arkadiusz Parzych (Ostrowskie Stowarzyszenie Ludzie z Pasją),
  Szkoła Podchorążych Piechoty w Komorowie k. Ostrowi Mazowieckiej. Zmiana lokalizacji jako efekt sprzeciwu wobec Marszałka
• Aleksandra Goniewicz (Regionalny Instytut Kultury im. Wojciecha Korfantego),
  „Okno na świat” – czechosłowacka emigracja. Witos i Korfanty
• Henryk Nicpoń,
  Tajemnice zamachu majowego

Panel 6